Ośrodek Terapii Fagowej
Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej
przy Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławiu

Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN (IITD PAN) we Wrocławiu od kilkudziesięciu lat prowadzi badania nad właściwościami biologicznymi i zastosowaniem terapeutycznym bakteriofagów – wirusów bakteryjnych niszczących swoiście różne szczepy bakteryjne. Instytut dysponuje metodami izolacji bakteriofagów oraz przygotowania preparatów fagowych.
Z uwagi na narastający problem antybiotykooporności bakterii Instytut utworzył w 2005 roku Ośrodek Terapii Fagowej, którego zadaniem jest w szczególności prowadzenie terapii fagowej w oparciu o typowanie fagowe i przygotowywane w Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN preparaty fagowe. Ponieważ dotychczas nie są dostępne wyniki standardowych badań klinicznych preparatów fagowych ta forma terapii dostępna jest wyłącznie w ramach terapii eksperymentalnej, której idea wynika z Deklaracji Helsińskiej.

Deklaracja Helsińska,
http://www.nil.org.pl/xml/nil/tematy/prawo_nil/inne/stbioetyka#helsinska:
“W czasie leczenia pacjenta, w przypadku, gdy sprawdzone metody profilaktyki, diagnostyki i leczenia nie istnieją lub są nieskuteczne, lekarz za świadomą zgodą pacjenta, musi mieć swobodę zastosowania nie potwierdzonych lub nowych metod profilaktycznych, diagnostycznych i leczniczych, jeśli w jego ocenie mogą one przynieść nadzieję na uratowanie życia, przywrócenie zdrowia lub ulgę w cierpieniu. Tam, gdzie jest to możliwe, metody te powinny stać się przedmiotem eksperymentu prowadzonego w celu udowodnienia ich bezpieczeństwa i skuteczności. We wszystkich przypadkach nowe informacje powinny zostać zapisane i, gdy to właściwe, opublikowane. Należy przestrzegać innych, odpowiednich wskazówek tej Deklaracji.”

Obecnie w Ośrodku Terapii Fagowej we współpracy z Laboratorium Bakteriofagowym Instytutu realizowany jest projekt: „Eksperymentalna terapia fagowa infekcji bakteryjnych opornych na antybiotykoterapię, w tym zakażeń MRSA”, który uzyskał pozytywną opinię Komisji Bioetycznej. Celem projektu jest eksperymentalne leczenie przewlekłych, objawowych, opornych na antybiotykoterapię zakażeń bakteryjnych za pomocą bakteriofagów. Kierownikiem projektu jest prof. dr hab. med. Andrzej Górski.

Opinia Komisji Bioetycznej nr: KB-141/2006

Opinion of the Bioethics Committee No. KB-141/2006

Podstawy, wskazania i zasady kwalifikacji do eksperymentalnej terapii fagowej

Bakteriofagi (w skrócie fagi) to wirusy bakteryjne, które atakują bakterie – mnożą się w nich, a następnie niszczą. Są one „ukierunkowane” na niszczenie jednego lub kilku rodzajów różnych szczepów bakterii. Fagi są szeroko rozpowszechnione w przyrodzie, mogą naturalnie występować w pokarmie i organizmie człowieka (np. w jelitach). Fagi mogą skutecznie niszczyć bakterie, które nabyły oporność na antybiotyki i są przyczyną infekcji zagrażających zdrowiu. Jest to wyjątkowa cecha, która decyduje o unikalnym zastosowaniu fagów w leczeniu zakażeń bakteryjnych.

Do eksperymentalnej terapii fagowej prowadzonej w Ośrodku Terapii fagowej we Wrocławiu mogą być zakwalifikowane osoby, które ukończyły 18 rok życia z wyjątkiem kobiet w ciąży lub karmiących dzieci własnym pokarmem, osób z zespołem złego wchłaniania, alergią pokarmową, uczuleniem na białko zwierzęce lub ciężką niewydolnością wątroby w wywiadzie.

Wskazania do terapii fagowej obejmują objawowe zakażenia bakteryjne skóry lub tkanki podskórnej, kości i szpiku, stawów, przetok, ran i odleżyn, dróg moczowych lub rodnych (w tym prostaty), przewodu pokarmowego, ucha środkowego, zatok, migdałków, górnych lub dolnych dróg oddechowych. Na obecnym etapie stosujemy ją tylko w wymiarze eksperymentalnym u pacjentów, u których stosowanie antybiotyków było nieskuteczne lub jest ono przeciwwskazane i wyczerpano wszystkie możliwe klasyczne sposoby leczenia infekcji. Terapii fagowej nie stosujemy "zamiast" klasycznego leczenia, ale tylko w przypadkach, gdy wszystkie standardowe metody leczenia zostały zastosowane lecz nie były skuteczne.

Preparaty fagowe przygotowywane wparciu o kolekcję fagów Laboratorium Bakteriofagowego Instytutu mogą być stosowane u chorych z zakażeniami wywołanymi przez bakterie z rodzaju Staphylococcus, Enterococcus, Escherichia, Citrobacter, Enterobacter, Klebsiella, Shigella, Serratia Salmonella, Proteus, Pseudomonas, Stenotrophomonas, Acinetobacter i Bulkholderia. Jednak nie wszystkie szczepy bakteryjne należące do wymienionych rodzajów są wrażliwe na fagi z kolekcji Instytutu. Nie posiadamy fagów do leczenia zakażeń wywołanych przez paciorkowce, prątki gruźlicy, Propionibacterium acnes, krętki Borrelia, Helicobacter pylori, Haemophilus influenzae czy chlamydie. Bakteriofagi nie mają zastosowania w leczeniu chorób wywołanych przez zaburzenia układu immunologicznego (np. alergii, astmy, sarkoidozy) poza nielicznymi ciężkimi przypadkami, gdy są one powikłane wtórnie zakażeniem bakteryjnym. Preparaty fagowe mogą być stosowane doustnie, doodbytniczo lub zewnętrznie w postaci przymoczków, kompresów nasączonych preparatem, kropli lub aerosolu do nosa i ucha, wlewek dodobytniczych oraz do płukania gardła, pochwy, przetok i jam ropni. Stosuje się je od kilku do kilkunastu tygodni. Preparat fagowy może być wydany pacjentowi wyłącznie na zlecenie lekarza posiadającego zgodę komisji bioetycznej na prowadzenie terapii fagowej.

Leczenie odbywa się w trybie ambulatoryjnym, tzn. pacjenci muszą przyjeżdżać do naszego Ośrodka we Wrocławiu na wizyty do kwalifikacji oraz wizyty kontrolne w trakcie terapii fagowej. Terapia fagowa w pobliżu miejsca zamieszkania chorego jest możliwa jedynie przez lekarza, który uzyska na to specjalną zgodę tzw. Lokalnej Komisji Bioetycznej (np. przy Okręgowej Izbie Lekarskiej). Taka zgoda jest konieczna ze względu na eksperymentalny charakter terapii fagowej. Jeśli Państwa lekarz prowadzący chciałby uzyskać bliższe informacje na ten temat – prosimy, żeby skontaktował się z naszym Ośrodkiem. Na naszych stronach dostępne są specjalistyczne informacje dla lekarzy zainteresowanych prowadzeniem terapii fagowej.

O możliwości rozpoczęcia procesu kwalifikacji i konieczności wykonania niezbędnych badań decyduje lekarz Ośrodka w czasie tzw. wizyty wstępnej (po uprzednim zarejestrowaniu – tel. 071 370 99 01). Pacjenci zgłaszający się na wizytę wstępną proszeni są o zabranie ze sobą dokumentacji dotyczącej dotychczasowego leczenia (z powodu istniejącej infekcji jak i innych współistniejących schorzeń) takiej jak karty informacyjne z leczenia szpitalnego, opisy konsultacji, wyniki badań diagnostycznych (w tym badań, laboratoryjnych i mikrobiologicznych), opis.

Do zakwalifikowania do terapii fagowej z reguły wystarczą 2 wizyty (wstępna i kwalifikacyjna). Wizyty kontrolne w trakcie terapii odbywają się co ok. 2-4 tyg. Orientacyjny średni koszt terapii to: kwalifikacja do terapii (wizyty, badania laboratoryjne, posiewy, typowanie fagowe) – 800 zł, miesiąc leczenia (wizyty, preparat fagowy, badania) – 700 zł. Szczegółowy cennik jest dostępny na naszych stronach internetowych. Koszty terapii eksperymentalnej nie są refundowane przez NFZ. Przed kwalifikacją do terapii wymagane jest wykonanie panelu badan krwi, moczu, EKG i Rtg płuc (zleci je lekarz Ośrodka na odpowiednim etapie kwalifikacji).

Do terapii kwalifikujemy tylko pacjentów wcześniej w pełni zdiagnozowanych (dokładnie rozpoznaną przez odpowiedniego specjalistę chorobą), u których było prowadzone leczenie zgodnie z zasadami sztuki medycznej. Na przykład w przypadku, gdy specjalista laryngolog jako formę leczenia zaleca usunięcie migdałków podniebiennych nie kwalifikujemy pacjenta do eksperymentalnej terapii fagowej. Nie prowadzimy diagnostyki specjalistycznej (np. dermatologicznej czy urologicznej). Dlatego wskazane jest skierowanie do Ośrodka Terapii Fagowej od aktualnie prowadzącego lekarza specjalisty z diagnozą z opisem przebiegu dotychczasowego leczenia (w tym stosowanej antybiotykoterapii i jej skuteczności), opinią co do wyczerpania klasycznych metod leczenia i zasadnością dalszego leczenia infekcji metodą zachowawczą (np. czy nie ma konieczności wykonania zabiegu operacyjnego).

Jednym z warunków koniecznych do kwalifikacji do terapii fagowej jest wykonanie w naszym laboratorium Bakteriofagowym typowania fagowego. Jeśli jego wynik jest pozytywny oznacza to, że możliwe jest przygotowanie preparatu fagowego. W tym celu należy dostarczyć do laboratorium wyizolowany szczep bakteryjny wraz z kopią wyniku posiewu i antybiogramem. Sam wynik posiewu nie jest przydatny. Aby uzyskać szczegółowe wskazówki dotyczące typowania fagowego i sposobu przesłania szczepu bakteryjnego do typowania fagowego prosimy skontaktować się z naszą Informacją – tel. 071 370 99 01. Materiał na posiew (wymaz) może być pobrany przez lekarza w czasie wizyty wstępnej w naszym Ośrodku. W szczególnych przypadkach możliwe jest wykonanie typowania fagowego przed wizytą wstępną – wyłącznie po uprzedniej konsultacji i za zgodą z lekarza Ośrodka.

Szczegółowe informacje można uzyskać pod nr tel. 071 370 99 01 lub adresem e-mail: agorski@ikp.pl lub nzoz@iitd.pan.wroc.pl.

Cennik usług związanych z terapią fagową

Informacje o eksperymentalnej terapii fagowej dla lekarzy - wejście

Dane kontaktowe

Adres:
Ośrodek Terapii Fagowej
NZOZ przy Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN
ul. Weigla 12, 53-114 Wrocław
tel. 071 370 99 01 (bezpośrednio) lub 071 337 11 72 (centrala Instytutu)
faks 071 337 13 82

Na mapie Wrocławia

Rejestracja pacjentów:
W dni robocze, w godz. 8:00-15:45, tel. 071 370 99 01
Wizyty u lekarzy Ośrodka odbywają się w dni robocze, w godz. 8:30-16:00,
wyłącznie po uprzedniej rejestracji telefonicznej!

Informacja:
Dostępna w dni robocze w godz. 8:00-15:45, tel. 071 370 99 01
e-mail: nzoz@iitd.pan.wroc.pl

Kierownik:
prof. dr hab. n. med. Andrzej Górski
tel. 071 337 11 72 e-mail: agorski@ikp.pl

Lekarze:
dr Ryszard Międzybrodzki
dr Wojciech Fortuna
dr Krzysztof Szufnarowski
dr Zdzisław Pawełczyk
dr Sławomir Letkiewicz

Koordynator ds. preparatów fagowych:
dr Beata Weber-Dąbrowska